Prezentowane przez Główny Urząd Statystyczny dane o szkołach, z wyjątkiem liczb dotyczących absolwentów, podane są według stanu na początek roku szkolnego 2010/2011 (30 września 2010 r.). Dane o absolwentach dotyczą natomiast roku szkolnego 2009/2010.
Wydatki publiczne na oświatę i wychowanie (z budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego) w 2010 r. wyniosły 56 mld zł, co stanowiło ok. 4 proc. PKB. Część oświatowa subwencji ogólnej, przekazywanej szkołom za pośrednictwem jednostek samorządu terytorialnego, wyniosła 35 mld zł, ponadto oprócz tej subwencji z budżetu państwa przeznaczono 2,1 mld zł na oświatę i wychowanie oraz edukacyjną opiekę wychowawczą. Środki z budżetów jednostek samorządu terytorialnego na oświatę i wychowanie (łącznie ze środkami otrzymanymi z budżetu państwa) przeznaczono głównie na funkcjonowanie szkół podstawowych – 18,4 mld zł (tj. 33,7%), gimnazjów – 9,7 mld zł (tj. 17,8%), przedszkoli (łącznie z oddziałami przedszkolnymi w szkołach podstawowych i innymi formami wychowania przedszkolnego) – 7,0 mld zł (tj. 12,7%), szkół zawodowych (łącznie z liceami profilowanymi, szkołami artystycznymi oraz szkołami policealnymi) – 6,6 mld zł (tj. 12,1%), liceów ogólnokształcących w tym uzupełniających – 4,3 mld zł (tj. 7,7%) oraz zakładów kształcenia nauczycieli (kolegia nauczycielskie, nauczycielskie kolegia języków obcych) i kolegiów pracowników służb społecznych – 0,2 mld zł (tj. 0,3%).
Raport doskonale pokazuje zmiany demograficzne. Na podstawie danych demograficznych według stanu na koniec 2010 r., liczba dzieci w wieku 7–12 lat, czyli w nominalnym wieku sześcioletniej szkoły podstawowej, zmniejszyła się w porównaniu z rokiem poprzednim o 58,5 tys. osób (tj. o 2,6 proc.), a w stosunku do 2000 r. – o ponad 31 proc., natomiast liczba dzieci w wieku gimnazjalnym (13–15 lat) w porównaniu z rokiem poprzednim obniżyła się o 57 tys. (tj. o 4,3 proc.), a w porównaniu z 2000 r. – o prawie 594 tys. (tj. o 31,9 proc.). Ponadto liczba młodzieży w wieku 16-18 lat, tj. w wieku typowym dla kształcenia w szkołach ponadgimnazjalnych, była mniejsza w porównaniu z rokiem poprzednim o 71,5 tys. osób (tj. o 4,7 proc.), a w stosunku do 2000 r. – zmniejszyła się o 597 tys. (tj. o 29,2 proc.). W roku szkolnym 2010/2011 we wszystkich typach szkół kształciło się 5,5 mln dzieci, młodzieży i dorosłych, co stanowiło 14,4 proc. ludności kraju. Ze względu na wychodzące z systemu oświaty ostatnie roczniki wyżu demograficznego, odsetek ten zmniejsza się i będzie się zmniejszać w kolejnych latach.
Poniżej przedstawione zostały wybrane dane na temat poszczególnych typów szkół oraz etapów edukacji.
Szkoły podstawowe - ogółem 13 927, z tego w miastach 4 578 (o 0,4 proc. więcej niż roku poprzednim) i na wsi – 9 349 (o 0,7 proc. mniej niż w roku poprzednim); - jednostki samorządu terytorialnego prowadziły 92,8 proc. szkół podstawowych (łącznie ze specjalnymi i dla dorosłych), zaś jednostki sektora prywatnego 6,9 proc. szkół (w miastach – 10,3 proc. i na wsi – 5,3 proc.); kształciło się w nich odpowiednio: 96,8 proc. i 3 proc. uczniów; - średnio w szkole uczy się 165 uczniów (325 w mieście i 96 na wsi); w średnim oddziale szkolnym uczy się 18 uczniów (22 w miejskim i 15 w wiejskim); na jednego nauczyciela przypada statystycznie 13 uczniów (15 w mieście i 11 na wsi); - 60 proc. szkół wiejskich nie ma sali gimnastycznej, w mieście prawie wszystkie szkoły są w nią wyposażone; praktycznie wszystkie szkoły posiadają co najmniej jedną pracownię komputerową; - dowożeniem uczniów do szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży objętych było prawie 297 tys. uczniów (13,7 proc.), z tego na obszarach wiejskich 237,7 tys. (26,8 proc.); - w szkołach podstawowych uczyło się 61,2 tys. uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym 21,7 tys. dziewcząt; stanowili oni 2,8 proc. zbiorowości uczniów szkół podstawowych (podobnie jak w ubiegłym roku); odsetek ten pozostaje na tym samym poziomie od roku szkolnego 2002/2003 - oscylując pomiędzy 2,8-2,9 proc..
Gimnazja: - ogółem 7 278, z czego w miastach – 3 764 (o 0,5 proc. więcej niż w roku poprzednim), a na wsi – 3 514 (również o 0,5 proc. więcej w porównaniu do poprzedniego roku szkolnego); - jednostki samorządu terytorialnego prowadziły 89,3 proc. gimnazjów dla dzieci i młodzieży (łącznie ze specjalnymi), zaś jednostki sektora prywatnego – 10,3 proc. (w miastach – 16,6 proc. i na wsi – 3,6 proc.); kształciło się w nich odpowiednio: 95,7 proc. i 4,3 proc. uczniów tych szkół; - na jedno gimnazjum przypadało średnio 191 uczniów (średnio 132 na wsi wobec 254 w miastach); w średnim oddziale szkolnym uczy się 23 uczniów (24 w miejskim i 21 w wiejskim); na jednego nauczyciela przypada statystycznie 12 uczniów zarówno w placówce miejskiej, jak i wiejskiej; - gimnazja są gorzej wyposażone w sale gimnastyczne (60 proc. w mieście i 40 proc. na wsi posiada salę); prawie wszystkie placówki posiadają pracownie komputerową; - współczynnik solaryzacji netto dla gimnazjów w roku szkolnym 2010/11 wyniósł 93,9 proc., z tego w miastach 112,9 proc. i na wsi 72,4 proc. – wynika z tego, że część dzieci mieszkająca na wsi dowożona jest do gimnazjów w miastach; - w gimnazjach uczyło się 54 tys. uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym 19,5 tys. dziewcząt; stanowili oni 4,3 proc. zbiorowości uczniów gimnazjów (4,2 proc. w poprzednim roku szkolnym).
Szkoły ponadgimnazjalne: - ogółem 11,1 tys. szkół ponadgimnazjalnych (88,7 proc. w miastach i 11,3 proc. na wsi); 44 proc. wszystkich tego typu placówek stanowiły licea ogólnokształcące, 29 proc. technika i szkoły artystyczne, 21 proc. zasadnicze szkoły zawodowe oraz przysposabiające do pracy, zaś 5 proc. licea profilowane; - 86 proc. uczniów pobierało naukę w szkole dającej możliwość uzyskania świadectwa dojrzałości, a tym samym kontynuowania nauki w szkołach wyższych; - samorządy powiatowe prowadziły 96,7 proc. techników i 89 proc. liceów ogólnokształcących; jedynie ogólnokształcące szkoły artystyczne wyróżniały się pod tym względem, gdyż w 56,5 proc. prowadzone były przez jednostki administracji rządowej; - 43 proc. uczniów klas pierwszych szkół ponadgimnazjalnych uczęszczało do liceów ogólnokształcących, do zasadniczych szkół zawodowych tylko 15 proc.; - średnia liczba uczniów przypadajaca na jednego nauczyciela w liceum ogólnokształcącym i szkole zawodowej to 16, w liceach profilowanych 14, a w technikach 13; - wśród uczniów szkół ponadgimnazjalnych płeć jest wyraźnym czynnikiem determinującym wybór szkoły; kobiety dużo rzadziej wybierały szkoły techniczne niż mężczyźni (w zasadniczych szkołach zawodowych uczy się tylko 10 proc. ogólnej liczby kobiet, w liceach ogólnokształcących aż 55 proc.);
Raport zawiera także interesujące dane dotyczące nauczycieli. Wynika z niego, że 91,6 proc. wszystkich nauczycieli pracuje w sektorze publicznym (ponad 64 proc. w szkołach prowadzonych przez gminy), a tylko 8,4 proc. w sektorze prywatnym. Najwięcej nauczycieli pracowało w szkołach podstawowych (176 tys.) oraz gimnazjach (prawie 110 tys.). Blisko 29 proc. nauczycieli w roku szkolnym 2010/2011 posiadało stopień nauczyciela mianowanego, zaś nauczyciele dyplomowani stanowili niemal połowę kadry pedagogicznej szkół (46,7 proc.). Z kolei nauczyciele kontraktowi i stażyści to odpowiednio 19 proc. i 4,2 proc. wszystkich nauczycieli. Warto zwrócić uwagę na fakt, że od ubiegłego roku szkolnego odsetek nauczycieli niższych stopni awansu zawodowego zmalał, jedyny wzrost (o 3 pkt. proc.) odnotowano w odniesieniu do nauczycieli dyplomowanych. Największy odsetek nauczycieli dyplomowanych odnotowano w liceach ogólnokształcących (52 proc, wzrost od ub. roku o 3,8 pkt. proc.) oraz szkołach podstawowych (51,8 proc. wszystkich nauczycieli tego typu szkół), a także gimnazjach (50,2 proc. – wzrost o 4,2 pkt. proc.), najmniejszy zaś w szkołach policealnych (25,8 proc. – wzrost o 1,2 pkt. proc.). Najliczniejszą grupę nauczycieli nieposiadających stopnia awansu zawodowego odnotowano w szkołach policealnych. Pozytywnym wydaje się fakt, że w strukturze nauczycieli według poszczególnych poziomów awansu nie widać istotnych różnic pomiędzy miastem i wsią.
Pełen raport GUS do pobrania http://www.stat.gov.pl/gus/5840_3430_PLK_HTML.htm
Aktualności
